Một vài nhận xét về chánh tín và mê tín trong Phật Giáo

Những năm gần đây, Phật giáo trong nước có nhiều sự phát triển, từ đó mà các sinh hoạt nghệ thuật cũng được hình thành, đa dạng, nhiều màu sắc. Trong đó có nhiều bài hát về chủ đề đạo pháp, về công cha, nghĩa mẹ..lần lượt xuất hiện, phần nào đã giúp cho thị hiếu âm nhạc trong phật tử được đáp ứng. Tuy nhiên, có điều gì đó bất ổn khi mà có hàng loạt các bài hát không phải là sản phẩm độc lập của một tác giả, mà đó là sự copy từ những bài hát cũ, sau đó đặt lời mới, việc làm này dẫn đến nhiều vấn đề liên quan đến yếu tố tinh thần, lẫn yếu tố pháp luật xã hội.
      Có lẽ với những người dễ tính, việc một ca khúc viết như thế nào, ra đời trong hoàn cảnh ra sao? thì không cần để ý, và hầu hết những người đặt niềm tin vào đạo Phật chắc có lẽ ít nhiều đã hình thành cho mình được tính cách “dễ chấp nhận”. Nhưng với người khó tính hơn, sự đòi hỏi cao về một sản phẩm trí tuệ phải là một sự gọt giũa cẩn thận, chứ không phải là  những ca khúc “đạo nhạc” của người khác để rồi cho đó là sản phẩm của mình. Điều đáng nói hơn, sự copy đó hầu hết lấy từ những tình khúc ngoài đời, những chuyện tình ủy mị, ướt át không lối thoát trong tình yêu, những giai điệu quen thuộc mà người đời đã nằm lòng, và nhiều bài nhạc cải biên từ những bài hát của chế độ cũ, không được thu âm tại Việt Nam như "Phố đêm", "Thành phố buồn"...do đó khi đặt lời mới để tái sản xuất thành một bài hát nhạc đạo, là một sự luộm thuộm khó chấp nhận trong nghệ thuật. Chưa kể đạo Phật là một tôn giáo của trí tuệ, những sản phẩm của đạo Phật từ cổ chí kim, từ kinh điển đến những câu truyện, những câu nói, tranh ảnh... đều chứa đựng những triết lý sâu xa, chính điều đó mà đạo Phật đã được gọi là một tôn giáo cao siêu, thâm thúy.

          Một vấn đề khác nữa chúng ta cần chú ý đó là tính pháp lý, nếu căn cứ vào Luật Sở hữu  Trí tuệ Việt Nam năm 2005, thì cá nhân nào copy các sản phẩm trí tuệ của người khác mà không được sự cho phép của tác giả đều bị vi phạm, những quy định này được Luật ghi rất rõ trong các Điều 18,19,20 và Điều 28. Cụ thể là ở khoản 7 Điều 28 ghi rõ “Làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh..”  hoặc khoản 10 ghi rõ “Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả” đều vi phạm ngành luật này. Có lẽ các ca khúc này chưa gặp vấn đề pháp lý trong thưa kiện, tranh chấp do nó ra đời và xuất bản không vì lợi nhuận, nên các tác giả chính thức dễ dàng bỏ qua, hoặc đó là một sự thông cảm vì dính dáng đến tôn giáo!

          Còn nhớ vào năm 2009, đã có một vụ khiếu nại, tranh chấp xảy ra khi Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam-Vietkings, trung tâm này đang có ý định trao cho một nhạc sĩ có tên V.N.T, danh hiệu “Người viết ca khúc Phật giáo Việt Nam nhiều nhất”. Nhưng sau đó, có hơn 100 ca khúc Phật giáo trong  639 tác phẩm của nhạc sĩ này bị tố “nhái”, “đạo” nhạc. Cuối cùng Trung tâm này đã thay đổi tên gọi danh hiệu, là “Người phổ nhạc Phật giáo nhiều nhất”

          Trong bài viết này không mang tính phủ nhận những đóng góp của những tác giả, những nhạc sĩ; mà ngược lại phải nhìn thấy công sức không nhỏ khi các tác giả, nhạc sĩ đã ít nhiều bỏ ra làm giàu các hình thức văn hóa nghệ thuật Phật giáo, làm cho nhu cầu thưởng thức nghệ thuật trong đạo Phật thêm sinh động, sự đóng góp đó không phải ai cũng đủ tâm để làm. Nhưng giá như, những sản phẩm đó được “nhào nặn” hơn chút nữa, làm “độc lập” hơn thì có lẽ tốt hơn, và giá như nó được làm ít mà chất lượng. Bởi một ca khúc Phật giáo, giá trị của nó không phải chỉ qua lời bài hát mà còn ở những giai điệu nhạc. Trong chúng ta chắc ai cũng đã từng biết đến những giai điệu “thiền” trong những bài nhạc của Trịnh Công Sơn, những giai điệu không thể nào chán trong bộ phim kinh điển Tây Du Ký…nên chỉ cần bắt gặp một giai điệu đó thôi, lòng người cũng quên hết ưu phiền, quay lại với tâm thức.

         Thiết nghĩ, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam cũng nên có ý kiến về vấn đề này, bởi chúng ta không thiếu những phật tử là nghệ sĩ, nhạc sĩ giỏi. Việc nhờ họ viết nhạc, hoặc thậm chí "đặt hàng" sẽ chẳng mấy khó khăn, có như vậy chúng ta mới một không gian văn hóa Phật giáo đúng nghĩa.

Lệ Trí

Click vào hình mặt nạ để nghe cải biên bài Thành phố buồn (Nguồn : internet)